به نسل جوان خاورمیانه:
اغلب ما خود را در مقابل یک دیوار شیشهای نامرئی فلج میبینیم. چون زمانی در گذشته به آن برخورد کرده و زخمی شدهایم، شجاعت حرکت به جلو را از دست میدهیم - حتی پس از اینکه شیشه شکسته شده باشد. این پدیده به نام "سندروم پایک" (Pike Syndrome) شناخته میشود؛ شکلی از درماندگی آموختهشده که در آن شکستها و آسیبهای گذشته، امکانات بیپایان حال را محو میکنند.
این فلج روانی عمیقاً در چیزی ریشه دارد که دکتر مارتین سلیگمن آن را "درماندگی آموختهشده" (Learned Helplessness) مینامد. وقتی مکرراً شکستها و ناکامیهای سیستماتیک خارج از کنترل خود را تجربه میکنیم، خود را شرطی میکنیم که از تلاش دست برداریم - حتی زمانی که قدرت تغییر شرایط سرانجام در اختیار ما قرار میگیرد. این شکستِ اراده شما نیست؛ بلکه بهای روانی ویرانگر از دست دادن حس کنترل است، در حالی که در این فکر گرفتار شدهاید: «هر کاری انجام دهم، چیزی تغییر نخواهد کرد.»
با نگاهی به این موضوع از منظر تحقیقات روانشناسی اجتماعی، و از دیدگاه من به عنوان «آقای حلوفصل اختلافات نژادی (Mr. Racial Harmony)» اوسل او (Oshell Oh)، باید صادقانه درباره چگونگی تأثیر این انقباض روانی بر برخی از جوانانمان در خاورمیانه صحبت کنم. وقتی ذهنهای جوان در محیطهایی با اقتدار شدید، تفاسیر صلب از اصول و انطباق کورکورانه محبوس میشوند، از فرصت خودشناسی محروم میگردند.
اجازه دهید شفاف بگویم: این حملهای به خودِ دین نیست. ایمان رکنی عمیق از انسانیت مشترک ماست. با این حال، ما باید ساختارهایی را که آزادی شما را برای پرسشگری، کاوش و انتخاب محدود میکنند، به چالش بکشیم. وقتی اقتدار بیرونی و سیستمهای اعتقادی بسته بر قضاوت مستقل شما غلبه میکنند، شکلگیری واقعی هویت شما را تهدید میکنند.
میدانم واقعیتی که با آن روبرو هستید دردناک است و دادهها این حقیقت دلخراش را منعکس میکنند. ما باید به این حقایق به وضوح نگاه کنیم، نه برای ناامیدی، بلکه برای درک دیواری که باید بشکنیم:
- بحران آوارگی: طبق گزارش UNHCR، تا پایان سال ۲۰۲۴، آوارگی اجباری جهانی به رقم خیرهکننده ۱۲۳.۲ میلیون نفر رسید که هزینه انسانی عظیم جنگ و آزار و اذیت را آشکار میکند.
- افقهای راکد: بانک جهانی و سازمان بینالمللی کار (ILO) تأکید میکنند که منطقه MENA به دلیل درگیری و بدهی در رشد اقتصادی پایین گرفتار شده است. بازار کار عرب در سال ۲۰۲۴ با رکود شدیدی روبروست.
- تراژدی غزه: UNDP هشدار داد که جنگ میتواند توسعه انسانی در غزه را تا ۶۹ سال به عقب براند، با کاهش پیشبینیشده ۳۵.۱ درصدی در تولید ناخالص داخلی آن. یونیسف گزارش میدهد که بیش از ۹۰ درصد مدارس غزه آسیب دیدهاند.
طبق آمار SIPRI، هزینههای نظامی در خاورمیانه در سال ۲۰۲۴ به ۲۴۳ میلیارد دلار رسید که ۱۵ درصد نسبت به سال قبل افزایش داشته است. ما میلیاردها دلار را صرف تأمین مالی نابودی خود میکنیم، در حالی که تخیل مورد نیاز برای ساخت صلح را در مضیقه قرار میدهیم.
پروژه «جزیره فضایی دنیای امید در حال ظهور» (Hope Rising World Space Island) یک فانتزی سادهلوحانه نیست؛ بلکه نمادی قدرتمند از گذار است - از تمدنی وسواسی نسبت به جنگ به تمدنی ریشهدار در بقا، آموزش، فناوری اخلاقی و همکاری. نگاه به سوی جهان، نقشه نهایی برای طراحی تمدنی جدید است که از نفرتهای زمینی فراتر میرود.
انتخاب با شماست. آیا جهانی محبوس در خاطرات جنگ باقی خواهید ماند،
یا برای ساختن یک «دنیای امید در حال ظهور» برخواهید خواست؟
